Kerkstraat 27, 5521 JK Eersel

Monument naam: De Brink
Plaats monument: Eersel
Bescherming: Gemeentelijk monument
Monumentnummer: 4.26.14.002
Monument categorie: Kerkelijke gebouwen
Oorspronkelijke functie: Patronaatsgebouw
Huidige functie: Kantoorgebouw
Complex:
Complextype:
Datering:
Situering: Binnen de bebouwde kom
Inschrijving register: 10 september 2002
XY coordinaat: 150302 / 374264
Kadastrale gemeente: Eersel
Sectie perceel: F/5018
Oorspronkelijk bouwjaar: 1934
Grondgebruik:
Afmeting terrein:
Bronnen: [“J. Spoorenberg e.a., Drie Zaligheden, Eersel, Duizel, Steensel, Hapert 1989″,”Chr. Thijssen, Kleine historische gids van Eersel en zijn monumenten, Eersel 1996”]
Content: Historie en ligging:

Voormalig patronaatsgebouw, thans kantoorgebouw “De Brink”, in 1934 gebouwd naar ontwerp van architect H.W. Valk in traditionalistische bouwstijl. De architectuur wordt gekenmerkt door topgevels met baksteenvlechting, rondboog-ingangen, Tudorboogvormig afgesloten vensters, steunberen en een steil pannen zadeldak. Valk ontwierp drie jaar eerder de uitbreiding van de nabijgelegen R.K. Sint-Willibrorduskerk (transept en nieuw priesterkoor). Voor de bouw van het patronaatsgebouw werd de “Sint-Paulusbond” uit ca. 1905 gesloopt.

Het pand bevindt zich in de kern van Eersel en is gesitueerd aan de zuidzijde van de Kerkstraat. Van oudsher ligt hier – op enige afstand van de oude kom – het Rooms Katholieke parochiecentrum van Eersel, dat bestaat uit de Sint-Willibrorduskerk (rijksmonument) met aangrenzend kerkhof, de pastorie (1904) en onderhavig patronaatsgebouw. De moderne aanbouwen tegen de rechter zijgevel en achtergevel komen niet voor bescherming in aanmerking.

 

Plattegrond en opbouw:

Voormalig patronaatsgebouw van één bouwlaag en zolderverdieping op L-vormig grondplan. De twee vleugels omsluiten aan de linker zijde een plein dat van de straat wordt afgescheiden door een laag gemetseld muurtje. De hoofdvleugel aan de rechter zijde van het plein is op een souterrain geplaatst en heeft een zeer hoge kap. Het zadeldak heeft de nokrichting loodrecht op de Kerkstraat. Het geknikte dakschild aan de pleinzijde is lager doorgetrokken. De éénlaags vleugel aan de achterzijde van het plein heeft een flauw hellend zadeldak met de nokrichting evenwijdig aan de straat.

De imitatie-handvormbakstenen gevels met trasraam zijn in kruisverband gemetseld. De topgevels met uitgemetselde schouders worden afgesloten door baksteenvlechting. De twee haaks op elkaar geplaatste zadeldaken met overstek zijn belegd met gesmoorde opnieuw verbeterde Hollandse pannen en wateren af via zinken mastgoten. In het steile dak van de hoofdvleugel zijn enkele moderne tuimeldakramen geplaatst.

 

Voorgevel:

Deze aan de straat gesitueerde korte gevel heeft een asymmetrische indeling. Geheel links bevindt zich in het gedeelte onder doorgetrokken dakschild een rondboog-ingang: inspringende dagkanten, dubbele rondboogdeur met visgraat-motief. Rechts van deze ingang zijn in het trasraam vier rondboog-venstertjes aangebracht en bezit de verhoogde eerste bouwlaag vier gekoppelde hoge vensters met Tudorboogvormige afsluitingen en een doorgaande afzaat (oorspronkelijke roedenverdeling verwijderd). De topgevel is voorzien van drie verdiept gelegen cirkels, wordt afgesloten door baksteenvlechting en bekroond door een stenen kruis.

 

Linker zijgevel:

Deze aan het plein grenzende gevel wordt geleed door steunberen waarop het dakoverstek rust. Tussen de steunberen bevinden zich gekoppelde vensters van het zelfde type als in de voorgevel (kleiner formaat) of rondboog-ingangen. De bovenste helft van de dubbele rondboogdeuren is voorzien van twee maal twee ruitjes; de onderste helft bestaat uit houten delen in visgraat-patroon.

Aan de achterzijde van deze gevel sluit de lagere vleugel aan. De gevels van deze vleugel hebben dezelfde rondboog-ingangen en gekoppelde vensters (geen steunberen). De hoofdingang (van het zelfde type) bevindt zich aan de pleinzijde in de oksel van beide vleugels. Rechts van deze ingang is een gedenksteen ingemetseld met het opschrift: “haer domus funda faesi [?] / ANNO DOMINI / 1934”.

 

Rechter zijgevel:

Deze gevel gaat grotendeels schuil achter “in stijl” uitgevoerde aanbouwen. De oorspronkelijke indeling bestaat uit een geleding van steunberen (waarop het dakoverstek rust) met daartussen rechthoekige kelderlichten in het trasraam en gekoppelde vensters in de verhoogde eerste bouwlaag. Aan de achterzijde bevindt zich ter plaatse van het trappenhuis een kleine uitbouw die door de gootlijst heen steekt en wordt afgesloten door een topgevel met aankapping.

 

Achtergevel:

Tegen de achtergevel van de hoofdvleugel is een van de grond af opgaande schoorsteen gemetseld (niet oorspronkelijk). Rechts hiervan bezit de eerste bouwlaag vier gekoppelde vensters van het zelfde type als in de voorgevel. Hierboven bevindt zich een rond zolderlicht. De topgevel wordt afgesloten door baksteenvlechting en bekroond door een tuit.

 

Interieur:

Voor zover het (gemoderniseerde) interieur is bezocht, is het voor de bescherming van ondergeschikt belang.

Foto Winfried Thijssen (2003)
Foto Winfried Thijssen (2003)

Waardering: Het object heeft architectuurhistorische waarde

–       als een herkenbaar voorbeeld van een voormalig patronaatsgebouw dat in 1934 is gebouwd in traditionalistische bouwstijl met karakteristieke elementen, zoals topgevels met baksteenvlechting en een stenen kruis als bekroning, Tudorboogvormig afgesloten vensters, steunberen onder het dakoverstek en een steil pannen zadeldak (uitgezonderd de “in stijl” uitgevoerde aanbouwen aan de rechter zijde);

–       als goed voorbeeld van het werk van architect H.W. Valk, die enkele jaren eerder ook de uitbreiding van de nabijgelegen R.K. Sint-Willibrorduskerk ontwierp.

Het object heeft stedebouwkundige waarde

–       als essentieel en beeldbepalend onderdeel van de historisch gegroeide dorpskern, in casu het van oorsprong excentrisch gelegen rooms-katholieke parochiecentrum dat verbonden is met de ontwikkeling van de bebouwde kom van Eersel;

–       vanwege de ensemblewaarde die het pand heeft in relatie met de omringende bebouwing aan de zuidzijde van de Kerkstraat: de Sint-Willibrorduskerk (rijksmonument), het kerkhof en de pastorie.

Het object heeft cultuurhistorische waarde

als bijzondere uitdrukking van het culturele en religieuze bewustzijn van de plaatselijke gemeenschap. Onderhavig pand verving het uit ca. 1905 daterende gebouw “Sint-Paulusbond”.

  • Twitter
  • Facebook
  • LinkedIn
  • email
  • PDF
  • Print