Archief portal



Historie N.H. Kerk Eersel



Vindplaats informatie    |    Media    |    Aantekeningen    |    Alles

  • Naam Historie N.H. Kerk Eersel 
    Vindplaats-ID REPO3 

  • Foto's
    NH Kerk
    NH Kerk
    De NH Kerk in de huidige tijd.

    Albums
    Eersel N.H. Kerk
    Eersel N.H. Kerk (12)
    Nederlands Hervormde Kerk Eersel
  •  Aantekeningen 
    • Geschiedenis van de Nederlands Hervormde Kerk op de Markt in Eersel.
      In 1648, na de vrede van Munster, werd de provincie Noord-Brabant door de bestuurders van de Republiek der zeven Verenigde Nederlanden hervormd verklaard, hoewel de bevolking overwegend rooms-katholiek was en dat tot op heden is gebleven. De kerken werden aan de katholieke bevolking ontnomen. Er preekten van toen af iedere zondag hervormde predikanten vanaf de kansel, ze hadden tot gehoor slechts de burgemeester, de schoolmeester en enkele andere overheidsdienaren en soms ging de dienst niet door omdat er helemaal geen gehoor aanwezig was.
      Deze toestand duurde tot de Franse Revolutie en verdween tegelijk met de Republiek der zeven Verenigde Ne-derlanden. Toen verkregen de rooms-katholieken vrijheid van godsdienst.
      De grote dorpskerken kwamen opnieuw in handen van de katholieken. Maar toch bleef niet alles bij het oude, want de kleine protestantse gemeenschappen die zich alom hadden gevormd bleven, maar leidden een moeilijk bestaan. De overheid sprong bij en liet kleine kerken bouwen.
      Zo nam Koning Lodewijk Napoleon , de broer van de grote keizer, op 4 mei 1809 het volgende besluit :
      Lodewijk Napoleon door de gratie Gods en de constitutie des koninkrijks, Koning van Holland, Connétable van Frankrijk enz. enz. ; zorgt ervoor dat Eersel een gift krijgt van f.6000. Met f. 3000 als beginkapitaal voor de bouw van een nieuwe Hervormde kerk in Eersel.

      Onmiddellijk (op 25 mei 1809) wordt er een commissie van Beheer aangesteld om de gift te beheren en in het najaar (op 30 november 1809) wordt de bouw publiekelijk aanbesteed aan aannemer Pieter Klessens. Architect Braam uit Eindhoven maakt het bestek. De grond werd gekocht van Hendrik Kox, lid van het Onze Lieve Vrouwe Gilde in Eersel.
      Maar door allerlei omstandigheden laat de start van de bouw nog 3 jaar op zich wachten.

      In mei 1812 wordt de 1e steen gelegd door Adr. de Bie en op 5 juli 1813 wordt de kerk ingewijd met de woorden uit psalm 84 : Hoe lieflijk zijn uwe woningen o Here der heerscharen.
      De bouwkosten van de kerk zijn f. 4420.
      De naam Lodewijks kerkjes is zo’n beetje een ‘open deur’ maar waarom de naam Waterstaatskerkjes? Lodewijk Napoleon gaf opdracht aan Rijkswaterstaat om een blauwdruk te maken van de te bouwen kerkjes. Dat is ook duidelijk te zien aan de Protestantse kerken in de omgeving.

      En zo zijn in Noord-Brabant de Lodewijk-kerkjes en de Willem I-kerkjes (geschonken door koning Willem I) ontstaan. Maar er moet wat met die bouw zijn geweest, want na vijftig jaar bleek het totaal versleten. In 1861 werd heel veel gerestaureerd en het strooien dak wordt dan vervangen door een leien dak!
      In de kerk staat een mooie bruin-gebeitste gave eikenhouten kansel tegen de achtermuur. Die kansel is uit de parochiekerk meegenomen. Vandaar zo’n grote preekstoel in een kleine kerk.
      Die kansel heeft een koperen lessenaar en een grote ouderwetse zandloper. Destijds moest de preek van de dominee uit zijn als die zandloper leeggelopen was.
      Langs de lange wanden is aan weerszijden een enorme bank getimmerd voor de leden van het kerkbestuur. Ze zitten er veilig weggeborgen achter deurtjes. En dan staan er in het midden nog vijf banken op een houten plankier.
      Op die galerij staat een huisorgeltje, dat het gemeentegezang moet begeleiden, benevens twee banken zonder leuning. Toch hebben de bouwers van 1812 hun best gedaan op hun kerk. Ze hebben de houten stutten van de galerij gevormd als Griekse pilaren en tegen de zoldering langs de daklijst consoles getimmerd met Griekse motieven. Ze hebben de ramen verdeeld in ruitjes, zodat het net glas in lood leek. Hun kerkje was en is nog steeds groot genoeg voor de gemeente; er gaan een vijftig mensen in.
      Na de Franse Revolutie en na de teruggave van de kerkgebouwen aan de rooms-katholieke bevolking stond het er zeer droef voor met het protestantisme in Noord Brabant, of liever gezegd, toen pas kwam aan het licht hoe droef het er al die eeuwen voortdurend had voorgestaan. De verhouding tussen de twee bevolkingsgroepen was ronduit slecht. De protestanten voelden zich bedreigd en wie kon, trok weg. Na verloop van tijd mocht de bevolking zijn eigen overheid kiezen en natuurlijk werden de gemeentebesturen rooms-katholiek evenals de burgemeesters.
      Maar toen werd in 1822 te Hilvarenbeek de „Maatschappij tot bevordering- van Welstand voornamelijk onder Landlieden, kortweg "Welstand", opgericht door Ds. Jacob van Heusden. Ze kocht boerderijen en landerijen op, verpachtte die aan protestantse boeren, verstrekte leningen en borgtochten voor de aankoop van grondstoffen en gereedschappen en zorgde dat er overal waar protestantse gemeentes bestonden, blijvende kernen werden gevormd van mensen die hun leven lang op die plek zouden blijven wonen en niet alleen zij, maar ook hun kinderen en kindskinderen. Na verloop van een aantal jaren kregen de boeren al pacht betalende hun boerderij in eigendom.
      Van oudtijds hoorden de gemeenten Hoogeloon en Eersel bij elkaar. Ze hadden samen één dominee, die om de beurt in één der dorpskerken preekte en in Hoogeloon woonde in een pastorie, welke aan de kerk was aangebouwd. De ene zondag trokken de gemeenteleden van Eersel langs een ongebaand en moerassig, in de wintermaanden door takken verhard pad naar Hoogeloon, de andere zondag trok de dominee met de gemeenteleden van Hoogeloon langs datzelfde pad naar Eersel. Het heet nog steeds het domineepad.
      Later werd de pastorie van Eersel gevestigd in huize „De Drietip", en staat aan de Duizelse weg in Eersel. Het werd aan de gemeente geschonken door een rijke dame uit Amsterdam, mej. Mirandolle , die in het begin van de vorige eeuw een mooi zomerhuis op de Hees liet bouwen.
      De kerk is een monument en Monumentenwacht houdt inspectie. Ook voor de ‘inwoning’ van zo’n 20 vleermuizen in de klokkentoren is er ruimte. En dank zij veel vrijwilligers ziet er alles voortreffelijk uit.
      Er zijn regelmatig culturele activiteiten zoals concerten. De kerk heeft een uitstekende akoestiek.

      Bronnen:
      Artikel in het weekblad De Spiegel d.d. 21 september 1957 geschreven door Tjits Veenstra
      Lezing Ds. Roely Brouwer