Nieuwstraat 94, 5521 CE

Monument naam: Sonnevanck
Plaats monument: Eersel
Bescherming: Gemeentelijk monument
Monumentnummer: 4.31.3.002
Monument categorie: Gebouwen, woonhuizen
Oorspronkelijke functie: Woonhuis, huisarts-praktijk
Huidige functie: Kantoren
Complex:
Complextype:
Datering:
Situering: Binnen de bebouwde kom
Inschrijving register: 10 september 2002
XY coordinaat: 150124 / 374923
Kadastrale gemeente: Eersel
Sectie perceel: F/2169
Oorspronkelijk bouwjaar: 1919
Grondgebruik:
Afmeting terrein:
Bronnen: [“J. Spoorenberg e.a., Drie Zaligheden, Eersel, Duizel, Steensel, Hapert 1989″,”Chr. Thijssen, Kleine historische gids van Eersel en zijn monumenten, Eersel 1996”]
Content: Historie en ligging:
Villa “Sonnevanck”, thans in gebruik als kantoorgebouw, in 1919 gebouwd voor dokter Vissers naar ontwerp van architect Vervest uit Eindhoven. De heer Vissers was huisarts in Eersel van 1918 tot 1944. Het woonhuis wordt gekenmerkt door een blokvormige hoofdmassa met tentdak, bescheiden metselwerk-accenten, een tegeltableau met opschrift boven de ingang en een groot aantal schuiframen met meerruits bovenlichten die aan de straatzijde voorzien zijn van spiegelluiken voor de onderramen. Niet lang na de bouw is de oorspronkelijke erker met balkon tegen de linker zijgevel vervangen door een in stijl aangepaste éénlaags uitbouw met zolderverdieping. De hierop aansluitende lagere éénlaags aanbouw aan de achterzijde is vermoedelijk nog voor de Tweede Wereldoorlog gerealiseerd. Deze laatste uitbreiding is voor de bescherming van ondergeschikt belang.

Het vrijstaande pand bevindt zich in de kern van Eersel, en is gesitueerd op een groot en diep perceel aan de noordzijde van de Nieuwstraat. De Nieuwstraat is omstreeks 1850 aangelegd als Nieuwe Eindhovense Grindweg, werd in 1897 uitgebreid met een tramlijn en kreeg in het begin van de twintigste een verhard wegdek. Ruim gesitueerde villa’s en rijke dorpswoningen bepalen het oude bebouwingsbeeld.

In de tuin van onderhavige villa staat een groot aantal bomen uit de bouwtijd, zoals kastanjes, eiken, beuken en rododendrons. Aan de achterzijde sluit een gemetseld terras op het gebouw aan.

Plattegrond en opbouw:
Gedeeltelijk onderkelderde villa van twee bouwlagen en een zolderverdieping op rechthoekig grondplan. De bakstenen gevels met trasraam zijn in kruisverband gemetseld en worden afgesloten door een uitgemetseld fries met bloktandlijsten. De uitgespaarde muuropeningen worden afgesloten door rechte strekken. De lekdorpels zijn uitgevoerd in geglazuurde baksteen. Het tentdak is belegd met rode tuiles du Nord en watert af via een bakgoot op bewerkte klossen. Het tentdak wordt bekroond door een schoorsteen. In het voorschild bevindt zich een driedelige houten dakkapel met een boogoverspanning in het midden.

De rechter zijgevel wordt geheel geflankeerd door een plat gedekte éénlaags vleugel op rechthoekig grondplan (voormalige praktijk) en een uitgebouwde (voormalige) garage. Het vernieuwde uitbouwtje tegen de linker zijgevel is voorzien van een met leien gedekte gebroken kap waarvan de nok reikt tot aan de goot van het tentdak. In het dak bevinden zich twee driedelige dakramen met een boogoverspanning in het midden.

Voorgevel:
Deze asymmetrisch ingedeelde gevel heeft een omvang van vier vensterassen. De ingang bevindt zich in de tweede ‘vensteras’ van rechts en bestaat uit een rondboogvormig afgesloten portaal waarin een vernieuwde deur met meerruits zij- en bovenlichten. In een rechthoekig veld boven de ingang is een tegeltableau geplaatst met het opschrift: “SONNEVANCK” (blauwe letters op gele achtergrond). De vensters hebben in de eerste bouwlaag enkelruits schuiframen en twaalfruits bovenlichten, en in de tweede bouwlaag T-schuiframen en achtruits bovenlichten. Alle vensters zijn voorzien van spiegelluiken voor de onderramen (niet oorspronkelijke kleuren). Het glas-in-lood is uit de bovenlichten verdwenen. In het trasraam bevindt zich onder het rechter venster een koekoek met tweedelig kozijn. Onder de vensters van de tweede bouwlaag zijn rechthoekige velden met siermetselwerk aangebracht.

Linker zijgevel:
Deze gevel wordt gedeeltelijk aan het zicht onttrokken door een éénbeukige uitbouw met zolderverdieping (oorspronkelijk een kleine erker met balkon), waarin twee grote driedelige kozijnen. Het kozijn aan de straatzijde bezit een in hoogte verspringend kalf, bovenlichten met glas-in-lood en spiegelluiken voor de onderramen. Het kozijn aan de linker zijde heeft in het midden dubbele tuindeuren met ruitjes. De bovenlichten zijn ook hier voorzien van glas-in-lood. De achterzijde van deze uitbouw wordt grotendeels aan het zicht onttrokken door een plat gedekte éénlaags uitbouw in halfsteensverband, die voor de bescherming van ondergeschikt belang is. Van de hoofdbouw is alleen een gedeelte van de verdieping zichtbaar. Hier bevindt zich een venster van hetzelfde type als in de voorgevel (maar dan zonder luiken).

Rechter zijgevel:
De rechter zijgevel van de hoofdbouw wordt voor wat betreft de eerste bouwlaag aan het zicht onttrokken door een oorspronkelijke éénlaags uitbouw met plat dak (voormalige huisarts-praktijk met wacht- en spreekkamer en een garage). De hoek aan de rechter voorzijde is afgeschuind. De vensters bestaan uit enkelruits schuiframen (twee niet oorspronkelijke luiken) en negenruits bovenlichten met glas-in-lood. De zijingang bestaat uit een paneeldeur met een negenruits bovenlicht waarin glas-in-lood. De dorpel en neuten zijn uitgevoerd in hardsteen. De flankerende garage heeft een opgeklampte dubbele deur met smeedijzeren beslag en twee negenruits ramen. Voorts bezit deze uitbouw enkele twaalfruits ramen en enkele enkelruits schuiframen met negenruits bovenlichten.

In de tweede bouwlaag van de hoofdbouw bevinden zich twee deuren onder achtruits bovenlichten, en in het midden (ter plaatse van het trappenhuis) twee boven elkaar geplaatste meerruits ramen waarvan de bovenste rondboogvormig is afgesloten.

Achtergevel:
Deze asymmetrisch ingedeelde gevel heeft in de tweede ‘vensteras’ van links een ingang: kozijn met kwartrond hoekprofiel waarin een paneeldeur met zes ruitjes en een twaalfruits bovenlicht. De dorpel en neuten zijn uitgevoerd in hardsteen. Rechts hiervan bevindt zich een groot driedelig kozijn met kalf, waarin een dubbele tuindeur, zij- en meerruits bovenlichten. Dit brede kozijn wordt afgesloten door een blinde segmentboog. De overige vensters zijn identiek aan het type in de tweede bouwlaag van de voorgevel (evenwel zonder luiken).

Interieur:
De ruimtelijke indeling van het pand bestaat uit een gang van voor- tot achtergevel met halverwege aan de rechter zijde een trappenhuis. Links van de gang bevinden zich de kamers en suite met flankerende tuinkamer. In de rechter beuk bevinden zich een voorkamer, een keuken en een kelder. In de tweede bouwlaag zijn de voormalige slaapkamers ondergebracht. De éénlaags rechter zijvleugel deed oorspronkelijk dienst als spreekkamer, wachtkamer en garage.

Het recentelijk gerenoveerde pand bezit nog een aantal authentieke interieurelementen, zoals een houten bordestrap met bewerkte trappaal en spijlen; diverse paneeldeuren met geprofileerde omlijstingen die voorzien zijn van afsluitende kroonlijsten; schuifdeuren met flankerende kasten tussen de kamers en suite; een tochtdeur met gezandstraald glas in de gang en in de voormalige praktijk (ranken met bladmotieven, vaas met vruchten); een rode plavuizen vloer en troggewelven op ijzeren liggers in de kelder. Het stucwerk is opnieuw geplaatst.

Nieuwstraat 94
Foto Winfried Thijssen (2003)

Waardering: Het object heeft architectuurhistorische waarde
– als goed en voor Eersel zeldzaam voorbeeld in exterieur van een villa, “Sonnevanck” geheten, uit 1919 die wordt gekenmerkt door een mengvorm van traditionele en meer eigentijdse elementen, zoals een blokvormige hoofdmassa met tentdak, bescheiden metselwerk-accenten, een tegeltableau met opschrift boven de ingang en schuiframen met spiegelluiken en meerruits bovenlichten;
– vanwege de esthetische kwaliteiten, zoals een verzorgde detaillering en goed materiaalgebruik (de kleuren van het schilderwerk zijn helaas gewijzigd);
– vanwege de karakteristieke interieurindeling en de bewaard gebleven onderdelen zoals deuren en een bordestrap;
– als goed voorbeeld van het werk van architect Vervest uit Eindhoven.
Het object heeft stedebouwkundige waarde
– als essentieel onderdeel van de ruim gesitueerde rijke bebouwing aan de Nieuwstraat, verbonden met de ontwikkeling van Eersel qua infrastructuur, uitbreiding van de bebouwde kom en de vestiging van notabelen.
Het object heeft enige cultuurhistorische herinneringswaarde
– als voormalige woning annex praktijk van de heer Vissers, die van 1918 tot 1944 huisarts in Eersel was.

  • Twitter
  • Facebook
  • LinkedIn
  • email
  • PDF
  • Print